Ünlü Uyumları Hangileridir, Büyük-Küçük Ünlü Uyumları

ÜNLÜ UYUMLARI

Türkçede, ünlülerin kalınlık-incelik ve düzlük-yuvarlaklık, darlık-genişlik du­rumuna göre iki çeşit ünlü uyumu vardır.

1) Büyük Ünlü Uyumu:

Türkçe bir sözcükte ilk hecenin ünlüsü kalın ise (a, ı, o, u), sonraki hecelerin ünlüsü de kalın (a, ı, o, u); ilk hecedeki ünlü ince ise (e, i, ö, ü), sonraki ünlüler de ince (e, i, ö, ü) olur. Bu özelliğe büyük ün­lü uyumu denir.

Sözcük Ünlülerin Özellikleri
sa – vur – mak (kalın kalın – kalın)
bü – zül – mek (ince ince – ince)
göl – ge – lik (ince ince – ince)
do – lay – lı (kalın – kalın – kalın)

2) Küçük Ünlü Uyumu:

Ünlülerin düzlük-yuvarlaklık, darlık-genişlik bakımın­dan uygunluğudur. Bu kurala göre; Türkçede düz ünlülerden (a, e, ı, i) son­ra düz ünlüler (a, e, ı, i) gelir. Yuvarlak ünlülerden (o, ö, u, ü) sonra ya düz-geniş ünlüler (a, e) ya da dar-yuvarlak ünlüler (u, ü) gelir. Küçük ünlü uyu­mu aranırken heceler bir önceki heceye göre değerlendirilir.

Sözcük Ünlülerin Özellikleri
ge – ri – lim (düz-geniş, düz-dar, düz-dar)
buğ – day – lı (yuvarlak-dar, düz-geniş, düz-dar)
kor – ku luk (yuvarlak-geniş, yuvarlak-dar, yuvarlak-dar)
yö – ne – tim (yuvarlak-geniş, düz-geniş, düz-dar)

 

error: Maalesef! İçerik kopyalanamaz.