AYT Edebiyat Denemesi – 23

AYT EDEBİYAT DENEMESİ- 23

  1. Halk kültürü ürünleri halkın arasında mayalandığı için halkın kültür yapısını ve dokusunu ortaya koyar.

Bu cümledeki altı çizili sözle söz konusu ürünlere yönelik anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Öz niteliğini içinde bulunduğu toplumdan almak

B) Benzer konuları aynı tarzda yansıtmak

C) Kişilerin ayırıcı özelliklerini ele almak

D) Kısa sürede ortaya çıkmak

E) Geniş kitlelerce sevilip takip edilmek

 

  1. (I) Orhan Alkaya’nın Altı kitabında yer alan “Yüzyılı­mın Ardından 3” şiiri harflere dayalı bir şiir. (II) Harf­lerin sesi kendini gösterir görsel olarak; şiirden bir anlam çıkarılmaz ama buna da gerek yoktur zaten. (III) Enis Batur’un Uç Şiirleri’nde yer alan “Su Koro­su”, “Kalem Cereyanları / Uçarı Şiirler” başlı başına benzersiz deneysel şiir örnekleridir. (IV) Bu kitapta yer alan bir başka şiir de yaratıcılığın ve denemenin nerelere kadar gidebileceğine esaslı bir örnektir: “Vınnn” ya da “düzine baloncuk”; burada konuşma baloncukları içinde yürür şiir. (V) Şairin, şiirin içinde­ki yazıyı okuma çabasıdır “Vınn”.

Kimi şair ve şiirlerden söz eden bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda ve­rilenlerden hangisi yanlıştır?

A) I. cümlede, sözü edilen şairin harflere dayalı şiir­lerden oluşmuş yeni bir kitap yayımladığından söz edilmiştir.

B) II.cümlede, sözü edilen şiirin anlamsal yönüyle ilgili değerlendirme yapılmıştır.

C) III.cümlede, bir şairin kimi şiirlerine yönelik bir beğeni dile getirilmiştir.

D) IV. cümlede, bir önceki cümlede sözü edilen şairin bir şiirinin niteliğinden söz edilmiştir.

E) V. cümlede, şiirinden hareketle sözü edilen şair­le ilgili bir değerlendirmede bulunulmuştur.

 

  1. Sokak lambalarının ve vitrinlerin ışıkları dolmuş camına vuran damlalarda dağılıyor. Artık dışarısı seçilemiyor. Aklı başına yeni gelmiş gibi sıçrayan kız, başını öne doğru uzatıp nereye gidiyor bu dolmuş diye soruyor. Soruya soruyla yanıt veriyor sürücü: Siz nereye gidiyorsunuz?

Bu parçada aşağıdakilerden hangisi yoktur?

A) Sıfat – fiil

B) Çekimli fiil

C) Yeterlik fiili

D) Zarf – fiil

E) Dilek kipiyle çekimlenmiş fiil

 

  1. Birçok yapıt, zaman içinde farklı anlamlar kazanır. Bu anlam değişimini okurun yapıta yaklaşımında ara­mak gerekir. Çünkü değişen yapıt değil, okurdur aslında. Okumanın düzeyleri, zaman içinde okurun düşsel değişimine ve dışsal etkenlerdeki değişimine bağlı olarak farklılaşır. içsel-düşünsel değişimde, dışsal etkenlerin yanı sıra özel yazınsal eğitimin de  etkisi vardır.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakiler­den hangisidir?

A) Yazarın eserde anlatmak istediğiyle okuyucunun eserden anladığı, genellikle birbirinden farklıdır.

B) Eserin gerçekte ne anlattığını sadece yazarı bilir; diğerleri bir yorum, tahmin, varsayımdır.

C) Esere yönelik farklı algılama biçimlerini yaratan, okurun zaman içinde değişen okuma ve algıla­ma düzeyidir.

D) Her edebî yapıt için sonsuz sayıda okuma ve sonsuz sayıda anlam vardır.

E) Yazarın, yapıtıyla vermek istediği, her zaman okur tarafından algılanan anlamı olmayabilir.

 

  1. Yaşayışında alışılmışı delip geçen delicesine cesa­reti, herkesle ince bir saygı ilişkisine özen gösterişi, onun dışa dönük, topluma dönük yaradılışından kay­naklanıyordu. Hatta denilebilir ki duyarlılığı, zekâsı, zevki, yetenekleri ile çok üstünde olduğu, çevresine sevimsiz görünmemek onlarda bir aşağılık komplek­sine yol açmamak için o çevrenin anlayacağı üsluba bile bile inerdi. Yarı yaşanmış yarı düşünülmüş hikâyelerle çevresini güldürür, rahatlatırdı. Buna neden gerek görürdü? Çünkü insan sevgisine muh­taçtı. O, sevgisiz bir ortamda oksijensiz kalmışa dön­erdi de ondan. Toplumun basmakalıp ölçülerine pek uymuyordu ama. Dış görünüşü, giyim kuşamı, hâl ve tavırları orijinaldi. Bunu öyle olsun diye yapmıyordu. İçinden geldiği gibi yapıyordu, her yaptığı da orijinal oluyordu.

Bu  parçada sözü edilen  kişi aşağıdakilerden hangisiyle nitelendirilemez?

A) İlişkilerinde özenli olan

B) Duygularını belli etmeyi sevmeyen

C) Sosyal ilişkileri güçlü olan

D) Alçak gönüllü davranan

E) Kalıpların dışında hareket eden

 

  1. Yaşar Kemal, kişilerini genellikle doğayla bütünleş­tirerek vermiştir. Bu özelliğinin en çok belirginleştiği roman “Orta Direk”tir. Bu romandaki kişilerin yaşam­ları doğa üzerine kurulmuştur. Romanı oluşturan öğe­ler arasında en başarılı biçimde kullandığı öge, çev-re-kişi bütünleşmesidir. Bu başarı, o kişilerin kendi dünyasının insanları oluşundan gelir. Romanlarında yarattığı tipler konusunda kendisi de şunları söyler: “Bazılarının sandığı gibi ne köylüyü ne şehirliyi ne de kasabalıyı yazıyorum. Kendi dünyamın insanlarını yazıyorum. Kendi tanıdıklarımı, yarattıklarımı. Kendi gerçeğimi, düşümü, mitimi yazıyorum.”

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

A) Karşılaştırma

B) Örnekleme

C) Alıntılama

D) Tanımlama

E) Değerlendirme

 

  1. Aşağıdakilerin hangisinde verilen dizelerde uyak kullanılmamıştır?

A) Bir güzel simadır aklımı alan

Aşkın sevdasını üstüme salan

B) Ne olur bahtıma bir güneş doğsa

Benim de sevecek bir yârim olsa

C) Gözyaşımda saklısın ağlayamam ben

Düşeceksin sanırım kirpiklerimden

D) Seni unutsaydım bekler miydim hiç

Bir derdime bin dert ekler miydim hiç

E) Benzemez kimse sana tavrına hayran olayım

Bakışından süzülen işvene kurban olayım

 

  1. İki şehri var gecenin, biri gözümde

tütüyor, birinin dumanı üstünde yağmur

gibi çöken siste, bana bu uykusuz

şehri niye bıraktın, göze alamadığım

bir şehrin yerine bütün şehirlerdesin,

gece değil istediğin hayli karanlık

bakışlı bir şehrin gözleriyle çarpışmak

hevesindesin! Gözlerini anlıyorum henüz

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Ölçü, uyak gibi geleneksel şiir öğelerinden uzaklaşılmıştır.

B) Düz yazıya yaklaşan bir söyleyiş özelliği öne çık­mıştır.

C) imge ve çağrışımlarla kapalı bir şiir dili oluşturul­muştur.

D) Modern şiir geleneğine hem söyleyiş hem de biçimsel olarak bağlı kalınmıştır.

E) Yeni şiir anlayışına bağlı bir şair tarafından yazılmıştır.

 

I.Grup                                     II. Grup

İdil                                            Doğal destan

Siyah İnciler                            Satirik şiir

Hiciv                                         Pastoral şiir

İlyada                                       Mensur şiir

Genç Osman Destanı

  1. grupta verilenlerden hangisi II. gruptakilerden biriyle ilişkilendirilemez?

A) İdil

B) Siyah İnciler

C) Hiciv

D) İlyada

E) Genç Osman Destanı

 

I.Bir yazarın günlük olaylara ya da ülke ve toplum sorunlarına ait herhangi bir konu üzerinde görüş ve düşüncelerini yalın bir dille anlattığı günübirlik yazılardır.

II.Bir sanatçıyı, eser ya da konuyu doğru ve yan­lışlarını göstererek anlatmak amacıyla yazılan metinlerdir.

III. Kişisel görüş ve düşüncelerin fazla derinleştirilmeden karşılıklı konuşma havasında yazıldığı türdür.

IV. Herhangi bir konuda, bir görüşü, bir düşünceyi savunmak ve kanıtlamak için yazılan yazılardır.

V. Yaşanan veya tanık olunulanların aradan zaman geçtikten sonra kaleme alındığı yazı türüdür.

Numaralanmış cümlelerde aşağıdaki yazı türle­rinden hangisiyle ilgili bilgi yoktur?

A) Fıkra

B) Günlük

C) Makale

D) Sohbet

E) Eleştiri

 

  • Türkçenin Farsçadan üstün bir dil olduğunu karşılaştırmalı olarak gösteren bir yapıttır.
  • Didaktik bir mesnevi olan eser, siyasetnamenin Türk edebiyatındaki ilk örneğidir.
  • Nasihatler kitabı anlamına gelen eser didaktik bir mesnevidir.
  • Hem hece hem aruz ölçüsüyle yazılmış şiirlerin olduğu eser tasavvuf içeriklidir.

Bu açıklamalar arasında aşağıda verilen eserlerin hangisiyle ilgili bilgi yoktur?

A) Muhakemetü’l Lugateyn

B) Kutadgu Bilig

C) Divanü Lügati’t-Türk

D) Risaletü’n Nushiyye

E) Divan-ı Hikmet

 

  1. Serv-i sehi kametime kamet-i kıyametime

Gelse eğer davetime kesmeli kurban güzele

Cam ile mey süzdürelim bezme şeker ezdirelim

Seyrederek gezdirelim bağ ile bostan güzele

 

Verilen örnekte görüldüğü gibi beyitler ortadan ikiye bölünüp alt alta sıralandığında uyaklı, ölçülü dörtlük­lerin elde edildiği şiirler hem halk hem de divan ede­biyatlarında bulunmaktadır.

Bu tür şiirler için aşağıdaki terimlerden hangisi kullanılır?

A) Müstezat

B) Taştir

C) Musammat

D) Mürâcaa

E) Vezn-i ahar

 

  1. Aşağıdaki dizelerden hangisi bir gazelin makta beytinden alınmıştır?

A) Kamu bîmârına canan devâ-yı derd eder ihsan

Niçün kılmaz mana derman meni bîmâr sanmaz mı

B) Meni candan usandırdı cefâdan yar usanmaz mı

Felekler yandı âhımdan muradım şem’i yanmaz mı

C) Gam pinhân dutardum men didiler yara kıl rûşen

Disem ol bî-vefâ bilmen inanur mı inanmaz mı

D) Fuzulî rind-i şeydadur hemîşe halka rüsvadur

Sorun bu ne sevdadur sevdadan usanmaz mı

E) Değildüm men sana ma’il sen itdûn aklumı zail

Mana ta’n eyleyen gafil seni görgeç utanmaz mı

 

  1. Aşağıda verilen açıklamaların hangisinde bilgi yanlışı vardır?

A)Divan edebiyatında, nesir nazmın gölgesinde gelişim göstermiştir; siyasetname, seyahatna­me, tezkire nesir türleri arasında yer alır.

B) Halk şiiri, divan şiir geleneğinin etkisi sona erdik­ten sonra 18. yüzyılda ortaya çıkmıştır.

C)Divan şiirinde kullanılan gazel ve kaside Arap edebiyatından alınmış, şarkı ve tuyuğu ise divan edebiyatına Türkler kazandırmıştır.

D)Arapça ve Farsça sözcük hâkimiyeti halk şiirinde divan şiirine göre çok daha azdır.

E)Divan edebiyatında kullanılan aruz ölçüsü, halk şairlerinin kimileri tarafından da kullanılmıştır.

  1. —-, Tanzimat’ın I. kuşak sanatçıları içinde coşkun ve gür sesli şiirleriyle tanınır. Yurt, ulus, özgürlük gibi konuları işlemiştir. Şiirin yanında makale, tarih, eleştiri, mektup, anı, tiyatro ve roman türlerinde de eser vermiştir. — adlı eseri Ziya Paşa’nın —- adlı eserinin ön sözündeki görüşlere karşı yazdığı eleştiri türünde bir eserdir.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilenler getirilmelidir?

A) Şinasi – Tercüme-i Manzume – Müntehabat-ı Eşar

B) Namık Kemal – Takip – Harabat

C) Namık Kemal – Tahrib-i Harabat – Şiir ve İnşa

D) Muallim Naci – Demdeme – İntikad

E) Ahmet Mithat – Dekadan – Avrupa’da Bir Cevelan

 

  1. Servetifünun edebiyatıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinde bilgi yanlışı vardır?

A) Romanların konusu, tarihî olaylar ile ülkenin sos­yal ve siyasal gerçekleridir.

B) Şiirde parnasizm ve sembolizm; roman ve öykü­de natüralizm ve realizmin etkisi vardır.

C) Romanlarda teknik olarak kusur oluşturan araya girip bilgi vermeler, yazarın taraf tutması gibi durumlar yoktur.

D) Şiirde, serbest müstezatın yanı sıra Batı’dan alı­nan nazım biçimleri kullanılmıştır.

E) Hem şiir hem düzyazıda sanatsal estetiklik ön planda tutulmuş, sanat ürünü bir amaç olarak görülmüştür.

 

  • Edebiyatımızda halka dönüş hareketinin büyük ölçüde sağlandığı dönemdir.
  • Tarih yazımının da etkisiyle Orta Asya miti, bazı şair ve yazarların dikkatini çekmiş ve bu mit eser­lerde kullanılmıştır.
  • Anadolu yavaş yavaş öğrenilmeye başlanmış, savaşlardan sonra neredeyse elde kalan son toprak parçası olarak “kutsal”laştırılmıştır.

Bu maddelerde bazı özellikleri açıklanan edebî dönem ya da akım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tanzimat edebiyatı

B) Servetifünun edebiyatı

C) Tasavvuf edebiyatı

D) Fecr-i Ati Topluluğu

E) Millî Edebiyat

 

  1. Yağmurlu, soğuk ve berbat bir kış sabahı havadan, çamurdan, yolsuzluktan şikâyet eden bir mizah makalesi yazdım; hoşça bir şey oluvermişti… Bir daha okudum, düşündüm ve kâğıdı sobaya attım. Mizah benim işim değildi… Meğerse işimmiş. Maka­lemi beğenmeyip ateşe fırlattıktan iki ay sonra “Kirpi” imzalı mizah yazıları büyük bir rağbetle okunan yazar bendim.”

Bu sözlerin aşağıdaki yazarlardan hangisine ait olduğu söylenebilir?

A) Ömer Seyfettin

B) Reşat Nuri Güntekin

C) Halide Edip Adıvar

D) Refik Halit Karay

E) Mehmet Emin Yurdakul

 

  1.  Aşağıda verilen eser-tür-yazar eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

A) Göçmüş Kediler Bahçesi – öykü – Bilge Karasu

B) Korkuyu Beklerken – öykü – Oğuz Atay

C) Fikrimin İnce Gülü – roman – Samiha Ayverdi

D) Benim Adım Kırmızı – roman – Orhan Pamuk

E) Ayaşlı ve Kiracıları – roman – Memduh Şevket Esendal

 

I. Grup                                   II. Grup
Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir Melih Cevdet Anday
Birinci Yeni Mustafa Necati Karaer
Hisar Ahmet Arif
İkinci Yeni Cahit Sıtkı Tarancı
Turgut Uyar

 

I. grupta verilen sanatçılardan hangisi I. grupta verilenlerden biriyle ilişkilendirilemez?

A) Melih Cevdet Anday

B) Mustafa Necati Karaer

C) Ahmet Arif

D) Cahit Sıtkı Tarancı

E) Turgut Uyar

 

  1. İkinci Yeni topluluğu ve şiiriyle ilgili olarak aşağıdakilerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?

A) Biçimin içerikten önce geldiğini savunarak siya­set dışı kalmaya özen gösterdiler.

B) Şiiri aklın, ahlaki endişelerin, yasaların ve alışıl­mış her türlü sınırlayıcı, baskıcı tutumların dışına çıkarmak istediler.

C) Duyguya ve çağrışıma dayanarak şiirin içsel zenginliğini daima yeni yorumlara açık bıraktılar.

D) “Folklar şiire düşman” düşüncesiyle halk kültü­ründen uzak durdular.

E) Ulusal değerlerin korunmasına dikkat çekerek şiirlerinde bu kaynaklardan beslenip çoğunluğa seslendiler.

 

  • Türk şiirini metafizik bir esasa oturtan şair, bunu modern şiirin diliyle yapar. Modern sanattaki soyutlamanın İslam anlayışına uygun olduğu düşüncesindedir. Ve şiirlerini bu yönde geliştir­miştir.
  • Oldukça üretken olan yazın hayatına; şiirden mizah öykülerine, romandan çocuk kitaplarına birçok farklı alanda eser sığdıran sanatçı, ilk şiir kitabı Yarenlik’te çevresindeki insan yaşamını anlattı.
  • Kendine özgü söyleyiş ve şaşırtıcı buluşlarıyla ve zengin imge dünyasıyla İkinci Yeni’nin özgün isimlerinden olan sanatçı, Papirüs dergisini çıkardı.
  • Şiirlerinde yurt, insan ve doğa sevgisini işleyen şair, halk şiirinden, türkülerden yararlanarak çağ­daş bir şiir tarzı kurmuştur. Atatürk Kurtuluş Savaşı’nda adlı eseri Atatürk Oratoryosu’na temel oluşturdu.

Bu açıklamalar arasında aşağıdaki sanatçıların hangisiyle ilgili bilgi yoktur?

A) Sezai Karakoç

B) Rıfat Ilgaz

C) Attila İlhan

D) Cemal Süreya

E) Cahit Külebi

 

  1. Aşağıdakilerden hangisi modernizmi esas alan roman anlayışının özelliklerinden biri değildir?

A) Geleneksel anlatımı ve yapıyı reddetme

B)Olay örgüsündeki merak öğesini geri plana ala­rak olayın birey üzerindeki etkisini yansıtmaya çalışma

C) Bilinç akışı, iç monolog, geriye dönüş yöntem­leriyle anlatı tekniğini oluşturma

D) Sanat eserini, belli ideolojiyi anlatma ve yayma­da bir araç olarak görme

E) Yapıtlarda dilin kullanımına, sanatsallığa önem verme

 

  1. Millî Edebiyat şairlerine ve Beş Hececilere tepki olarak oluşturulan bu topluluğun sanatçıları; Türk edebiyatının asırlarca Doğu edebiyatını, Tanzi­mat’tan sonra da Batı edebiyatını taklit ettiğini öne sürerek artık kendimize dönmeliyiz düşüncesiyle ortaya çıktılar. Onlara göre Türk edebiyatındaki asıl eksiklik; canlılık, samimiyet ve yeniliktir. Bireysel duygulardan uzaklaşılması gerektiğini savunmuşlar ama bunları eserlerine yansıtamamışlardır.

Bu parçada sözü edilen topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yedi Meşaleciler

B) Hisarcılar

C) Yeniler

D) Yeniler

E) Toplumcu Gerçekçiler

 

CEVAPLAR

1. A 13. D
2. A 14. B
3. E 15. B
4. C 16. A
5. B 17. E
6. D 18. D
7. B 19. C
8. E 20. D
9. E 21. E
10. B 22. C
11. C 23. D
12. C 24. A

 



Bunları da gezebilirsin.

blank

AYT Edebiyat Denemesi – 25

AYT EDEBİYAT DENEMESİ – 25 1. Herman Melville, dünya edebiyatında eşine rastlanmayan (I)(benzeri bulunmayan) bir …