Tanzimat Dönemi Roman ve Hikayesinin Genel Özellikleri Nelerdir?

TANZİMAT EDEBİYATI ROMAN VE HİKAYELERİNİN ÖZELLİKLERİ

  • Bu dönemde, bizde olmayan türlerin ilk örnekleri verildiğinden eserler genelde teknik bakımdan çok mükem­mel değildir; çeviri ya da adaptasyon yoluyla edebiyatımıza kazandırılmıştır.
  • Roman ve öykülerde, mekân genelde İstanbul’dur; kahramanlar İstanbul’un aydın çevrelerinden seçilmiştir.
  • İlk romanlarda betimlemelere çok yer verilmiştir ve bu hikâyelerde, topluluk önünde anlatılan meddah hikâye­lerinin etkisi ve tekniği görülür (Ahmet Mithat, Letaif-i Rivayat).
  • Konular yaşanmış ya da yaşanabilecek günlük olaylardan alınmıştır, Tarihî olaylara da yer verilmiştir.
  • Hikâye ve romanlarda; sosyal hayatla ilgili sorunlar üzerinde durulmuş; yanlış evlilikler, yasak aşklar konu olarak işlenmiştir.
  • Duygusal ve acıklı konular ön plandadır.
  • Tanzimat romanında, “esirlik” konusu geniş ölçüde ele alınmıştır. Esir insanların, ev ve toplum içindeki acıklı durumları anlatılmış; kölelik kurumu açık biçimde eleştirilmiştir (Sami Paşazade Sezai, Sergüzeşt; Ahmet Mit­hat Efendi, Esaret vb.).
  • Batılılaşmayı yanlış anlayan ve yorumlayan gençler eleştirilmiştir (R.Ekrem, Araba Sevdası).
  • Roman kişileri, “iyi ya da kötü” olarak tek yönlü ele alınmış ve sanatçılar kişiliklerini eserlerine gizlememişlerdir. Romanlarda genellikle iyiler ödüllendirilmiş, kötüler cezalandırılmıştır.
  • Tanzimat romanındaki kişiler “tip” Tipte çelişki yoktur, tek bir özellik vardır o özellik öne çıkar. Kişi, ayrıntılı olarak tanıtılmaz. “Karakter” ise daha derindir, çelişkileri ve farklı davranış özellikleri vardır.
  • Romantizmden etkilenen Ahmet Mithat Efendi, Namık Kemal, Şemsettin Sami gibi yazarların eserlerinde rast­lantılara çok yer verilmiş; bireyi eğitme, toplumu düzeltme amacı güdülmüştür. Romanın akışı kesilerek oku­yucuya bilgiler aktarılmıştır. Roman ve öykü tekniği bakımından uygun olmayan bu tutuma, halkı eğitmek ama­cıyla başvurulmuştur.
  • Recaizade Mahmut Ekrem, Sami paşazade Sezai, Nabizade Nazım gibi sanatçılar realizm ve natüralizm akım­larından etkilenmişler ve buna bağlı olarak eserlerinde “gözlem”e geniş yer vererek olayları gerçekçi bir açıdan dile getirmişlerdir.
TANZİMAT DÖNEMİNDE İLK ROMAN VE ÖYKÜ ÖRNEKLERİ
error: Maalesef! İçerik kopyalanamaz.