Türk Dili ve Edebiyatı-TYT/AYT Kaynak Sitesi

Cenap Şahabettin Kimdir, Hayatı, Biyografisi, Eserleri, Özellikleri, Edebi Kişiliği…

Cenap Şahabettin Kimdir, Hayatı, Biyografisi, Eserleri, Özellikleri, Edebi Kişiliği…

Servetifünun sanatçıları içinde Halit Ziya ile birlikte ansiklopedik nitelikli bir sanatçı olan Cenap, hayatının tamamı­nı çalışarak, edebî konularda kendini geliştirmeye gayret ederek geçirmiştir. Başta Fransızca, Almanca ve İngiliz­ce olmak üzere İtalyanca, Farsça, biraz da Arapça bilirdi. Çok okuyan, sadece edebiyat alanında değil mesleki sa­hada da literatürü takip eden geniş kültürlü bir şairdi.

Edebiyata başladığı yıllardan itibaren sadece kendi doğruları içinde kalmış, kendi kendine geliştirdiği bir şiir este­tiğinin sürdürücüsü olmuştur. Ülkede ortaya çıkan dil hareketlerine kayıtsız kalmış, hatta yenileşmenin karşısında olmuştur. Bu yüzden çağının gelişmelerini kendi kalıplaşmış sanat anlayışının penceresinden seyretmiş ve birkaç kez fırsat doğduğu hâlde halkın diliyle şiir söyleme gereğini duymamıştır. Ancak ömrünün sonlarına doğru bir aşk öyküsünün heyecanını yansıtan “Senin İçin” adlı şiirinde yeni şiir dilini yakalayacak fakat yenileşme çabalarını sür­düremeyecektir.

Kişilik olarak kendinden emin ve başkalarını hafif alaycı bir tavırla gören bir yapıya sahip olan Cenap, bu özelliği yüzünden çeşitli konularda giriştiği tartışmaların çoğundan yenilmiş olarak çıkacaktır. Bunun en önemli gösterge­lerinden biri, onun Millî Mücadele’ye karşı oluşu ve Damat Ferit hükümetinin yarı resmî yayın organı olan Ali Ke­mal’in çıkardığı “Peyam-Sabah” gazetesinde ısrarla sürdürdüğü zehir zemberek yazılarıdır. Ali Kemal’in ortadan kaybolmasından sonra bile yazılarını sürdürmeye devam etmiş Kuva-yı Millîye’nin tepkilerini üzerinde toplamıştır. Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasından sonra herhangi bir kovuşturmaya uğramamış ve resmî görevine de­vam etmiştir.

Hayat ve olaylar karşısında kayıtsız kalışı, kullandığı dilin daha yaşarken eskimesi ve hayatı boyunca yaptığı ede­bî kavgalar şairi haklı çıkarmamıştır. Servetifünun şiir estetiğinin oluşumunda büyük emeği geçen Cenap, şiirlerin­de deruni ahenk (iç ahenk)i işleyen sembolist bir şairdir. Daha çok aşk ve tabiatın değişen hâlleri üzerine şiirlerini oluşturan ve pek nadir olarak bu temaların dışına çıkan şair; ölümü, intiharı (Son Arzu) ve santimantalizmi (aşırı duygusallık) değişik şiirlerinde ele almayı da ihmal etmez. Cenap, Fikret’in duygularıyla yazmasına karşılık geniş kültürü ile şiirlerine hayat verir. Fikret gibi pamasizme sıcak bakmış ve bu yolda şiirler kaleme almıştır.

Millî Mücadele’ye karşı olduğu gibi Millî edebiyata da karşı çıkmış, Ali Canip’le giriştiği tartışmalarda zamana dire-nemeyen görüşler ileri sürerek bir bakıma kendi sanat ve edebiyat kaderini belirlemiştir.

BAŞLICA ESERLERİ

  1. Şiirleri

Cenap, on yedi yaşında yazdığı “Tâmât” adlı ilk kitabını 1887’de yayımlamıştır. Zaman içinde yazdığı manzume­lerini “Evrak-ı Leyâl” adı altında bir araya getirmeyi düşündüyse de bunu gerçekleştirememiştir. Şiirlerinin büyükbir kısmı “Saadettin Nüzhet Ergun” tarafından, “Cenap Sahabettin, Hayatı ve Seçme Şiirleri” adı altında 1934’te yayımlanmıştır. Daha sonra 1984’te Mehmet Kaplan ve öğrencilerinin iş birliği ile “Cenap Şahabettin’in Bütün Şiir­leri” adıyla Cenap’ın yayımlanmış ve yayımlanmamış şiirleri bir araya getirilmiştir.

  1. Nesirleri

Şiirdeki titizliği ve üslupçuluğunu nesirde de gösteren Cenap, Servetifünun nesir estetiğinin öncüsü olmuştur, de­nilebilir. Ahenge dayalı bir nesrin peşinde olan Cenap’a göre içinde yaşanılan devir ile yazarın eserine yön veren üslup arasında şaşmaz bir ilişki vardır. Duygu ve düşüncelerdeki değişiklikleri sanat için gerekli gören Cenap, bu­na bağlı olarak dil ve anlatım tarzının değişmesini de olağan karşılar.

Çok geniş bir alanda yazı yazan Cenap’ın bazı yazıları bir araya getirilmiş ise de çoğu gazete ve dergi sayfaların­da dağınık bir hâldedir.

  1. Gezi Yazıları

“Hac Yolunda”, 1986’da Servetifünun dergisinde yayımlandıktan sonra kitap olarak yayımlandı. Bu eser; Hac izle­nimlerinden çok, sanatlı Osmanlı nesrinin güzel örneklerini içerir.

  1. Âfak-ı Irak

Cemal Paşa’nın davetlisi olarak bulunduğu Irak ve Suriye hakkındaki izlenimlerini kaleme aldığı bu eser, Tasvir-i Efkâr gazetesinde yayımlanan 13 makaleyi içerir.

  1. Suriye Mektupları

1918 – 1918 tarihleri arasında “Sabah” gazetesinde yayımlanan 10 mektuptan oluşmaktadır.

  1. Avrupa Mektupları

Şairin Avrupa seyahatiyle ilgili izlenimlerini içerir.

  1. Makaleleri

“Evrâk-ı Eyyam” (İst. 1915), Hasan Akay tarafından 1998’de yeni harflerle yayımlanmıştır, Nesr-i Harp, Nesr-i

Sulh (I. Dünya Savaşı sırasında yazılmış yazılardan oluşmuştur. Yazarın “Tiryaki Sözleri” adlı kitabı ile birlikte ba­sılmıştır.)

  1. Vecizeleri

“Tiryaki Sözleri (İst. 1978; Haz: Orhan Köprülü ve Reyan Erben)” ile “Cenap Sahabettin ve Vecizeleri (1959; Haz: Mehmet Saka, Vasfi Şensözen)”

  1. Piyesleri

“Yalan”, 1911’de yazılmasına rağmen ancak 1913’te sahnelenir. “Körebe”, görücü usulüyle evlenmenin eleştirisini yapan bir komedidir.

  1. Sözlük

“Türkçe Sözlük”, şairin ömrünün son yıllarında hazırlamaya çalışıp da bitiremediği sözlük taslağıdır.

Büyük Türk Klasikleri ve Ali İhsan Kolcu, Servetifünun Edebiyatı



Bunları da gezebilirsin.

blank

Abdurrahim Karakoç Kimdir, Hayatı, Biyografisi, Eserleri, Özellikleri, Edebi Kişiliği…

Abdurrahim Karakoç Kimdir, Hayatı, Biyografisi, Eserleri, Özellikleri, Edebi Kişiliği… Kahramanmaraş’ ın Elbistan ilçesine bağlı Ekinözü …