9.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Kitabı Etkinlik Cevapları Sayfa – 63

Metin ve Türle İlgili Açıklamalar

Yazar, Ada’daki zamanın tasviriyle başladığı Son Kuşlar hikâyesinde, bir doğa harikası olan Adalar’ın

güzelliklerinin duyarsız ve çıkarcı insanlar tarafından tahrip edilmesinden rahatsızlık duyar. Hikâyenin sonunda doğal güzellikleri koruma konusunda okuyucuyu uyarır. Yazar, anlattığı konuya özgü kelimelerle ördüğü hikâyelerinde yalın bir dil kullanmış, ağırlıklı olarak diyalog ve iç konuşma anlatım tekniklerinden yararlanmıştır.

 

Hikâye Türleri

Hikâyeler genel olarak olay hikâyesi ve durum hikâyesi olmak üzere ikiye ayrılır:

 

Olay Hikâyesi: Hikâyedeki olayın serim, düğüm ve çözüm bölümlerine uygun olarak mantıksal bir sıralamayla sonuca bağlandığı hikâye türüdür. Bu tarz hikâyenin temeli bir olay anlatımına dayanır. Olay hikâyesinde kahramanların ve çevrenin tasvirine önem verilir, okuyucuda merak ve heyecan duygusu uyandırılır.

Fransız yazar Guy de Maupassant (Giy dö Mopasan) tarafından geliştirilen bu hikâye türüne Maupassant tarzı hikâye de denir. Olay hikâyesinin Türk edebiyatındaki başlıca temsilcileri Ömer Seyfettin,  Refik Halid Karay ve Reşat Nuri Güntekin’dir.

 

Durum Hikâyesi: Olaylardan çok, günlük yaşamın bir kesitini ele alıp anlatan hikâye türüdür. Durum

hikâyesinde ruhsal çözümlemelere ağırlık verilir, olay ikinci planda kalır. Bu tarz hikâyede serim, düğüm, çözüm bulunmaz; okuyucunun merak duygusuna seslenilmez. Rus yazar Anton Çehov tarafından geliştirilen bu hikâye türüne Çehov tarzı hikâye de denir.Durum hikâyesinin Türk edebiyatındaki başlıca temsilcileri Memduh Şevket Esendal ve Sait Faik Abasıyanık’tır.

 

Olay ve Durum Hikâyesi Farkı

Serim, düğüm, çözüm bölümlerinden oluşan

düzenli bir planı vardır.

Serim, düğüm, çözüm planına uyulmamıştır.

Olay ağırlıklıdır.

Durum ağırlıklıdır.

 

Merak ögesi canlı tutulmuştur.

Merak ögesi ön plana çıkarılmamıştır.

Hikâye beklenmedik bir sonla bitirilmiştir.

Hikâyede bitmemişlik duygusu söz konusudur.

 

Hikâyede Anlatım Biçimleri

Öyküleyici Anlatım (Öyküleme)

Olay anlatımına dayanan anlatım biçimidir. Bu anlatım biçiminde okuyucuyu olay içinde yaşatmak amaçlanır. Öyküleyici anlatımda kişiler, olay örgüsü, mekân ve zaman ögeleri bulunur; fiil ve fiilimsilere çokça yer verilerek kişiler hareket hâlinde yansıtılır.

 

Örnek

Bir başka uçağın sesi gelmeye başladı. Bizim Ada, uçakların üstünden geçtikleri bir yol güzergâhı olmalı ki, hep ya üstümden ya solumdan geçip gidiyorlar. Kedi sustu. Köpeğim gözünü kapadı. Karga sesleri geliyor şimdi de. Vaktiyle bu Ada’ya bu zamanda kuşlar uğrardı. Cıvıl cıvıl öterlerdi. Küme küme bir ağaçtan ötekine konarlardı. (Durum Hikâyesi)