9.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Kitabı Etkinlik Cevapları Sayfa – 114

Dil Bilgisi

1. Gümüş bir dumanla kapandı her yer;

Yer ve gök bu akşam yayla dumanı;

Sürüler, çimenler, sarı çiçekler,

Beyaz kar, yeşil çam yayla dumanı!

 

Yukarıdaki dörtlükte renkli olarak belirtilmiş kelimeleri çıkararak dörtlüğü okuyunuz, aynı

etkiyi hissettiniz mi? Bu çalışmadan hareketle bu kelimelerin türünü ve işlevini belirleyiniz.

 

                Aynı sahip olmaz. Şiir estetiğini yitirir. Çünkü bunlar sıfat olarak kullanılan sözcüklerdir.

Gümüş duman:

Niteleme Sıfatı

bir duman :

Belgisiz sıfat

her yer:

Belgisiz sıfat

bu akşam:

İşaret Sıfatı

sarı çiçekler:

Niteleme Sıfatı

Beyaz kar:

Niteleme Sıfatı

yeşil çam:

Niteleme Sıfatı

 

2. Kara gökler kül rengi bulutlarla kapanık;

Evlerin bacasını kolluyor yıldırımlar.

İn cin uykuda, yalnız iki yoldaş uyanık;

Biri benim, biri de serseri kaldırımlar.

 

İçimde damla damla bir korku birikiyor;

Sanıyorum, her sokak başını kesmiş devler…

Üstüme camlarını, hep simsiyah, dikiyor;

Gözüne mil çekilmiş bir âmâ gibi evler.

 

Kaldırımlar, çilekeş yalnızların annesi;

Kaldırımlar, içimde yaşamış bir insandır.

Kaldırımlar, duyulur, ses kesilince sesi;

Kaldırımlar, içimde kıvrılan bir lisandır.

a. Şiirde geçen sıfatları bulup bu sıfatların türünü belirtiniz.

 

kara gökler

Niteleme Sıfatı

kül rengi bulutlar

Niteleme Sıfatı

iki yoldaş

Sayı sıfatı

bir korku

Belgisiz sıfat

serseri kaldırımlar

Niteleme Sıfatı

her sokak

Belgisiz sıfat

Gözüne mil çekilmiş bir âmâ gibi evler

Niteleme Sıfatı

içimde yaşamış insan

Niteleme Sıfatı

bir insan

Belgisiz sıfat

içimde kıvrılan lisan

Niteleme Sıfatı

bir lisan

Belgisiz sıfat

 

 

b. Şiirde geçen sıfat-fiilleri bularak sıfat-fiil eklerini gösteriniz.

 

Gözüne mil çekil (miş) bir âmâ gibi evler.
Kaldırımlar, içimde kıvrıl
(an) bir lisandır.

 

c. Bulduğunuz sıfatların metindeki işlevlerini belirleyiniz.

                Sıfatlar, metinlerde önemlidir. Özellikler varlıkların sayıları,renkleri, durumları,biçimleri ve belirli olup olmadıkları sıfatlarla ifade edilir. Genellikle de betimleme yapılacağı zaman sıfat tamlaması tercih edilir. Şiirde de betimleme ve imgesel anlamlar çok için sıfatların olması kaçınılmazdır.