9.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı MEB Kitabı Etkinlik Cevapları Sayfa – 90

Dize sonundaki bir kelimenin başka bir dize sonundaki bir kelime içinde yer alması ile oluşan kafiyeye tunç kafiye denir. Tunç kafiye ayrı bir kafiye türü olmayıp zengin kafiyenin bir çeşididir.

 

Uzaktan bir tren sesi gelince

Hasretle sızlıyan kalbimiz, ince

Bir derde yeniden düştü sanırız.

Necmettin Halil Onan

 

İkinci dizenin sonundaki “ince” kelimesi birinci dizenin sonundaki “gelince” kelimesinin içinde yer

almıştır.

 

ç. Cinaslı Kafiye: Sesteş (eş sesli) kelimelerle yapılan kafiye çeşididir.

 

Hadi git, benden sana dilediğince izin,

Öyle bir uzaklaş ki karda kalmasın izin.

Cemâl Sâfi

 

Bu dizelerin son kelimeleri arasında ses bakımından benzerlik, anlam bakımından ayrım vardır.

 

Kafiye Düzeni: Kafiyelerin diziliş özelliğine kafiye düzeni (kafiye şeması / kafiye örgüsü) denir. Kafiye düzeni belirlenirken birbiriyle kafiyeli dizeler aynı sesle gösterilir. Beş çeşit kafiye düzeni vardır.

Düz

…………….. a

…………….. a

…………….. a

…………….. a (b)

 

Mâni Tipi

…………….. a

…………….. a

…………….. b

…………….. a

 

Çapraz

…………….. a

…………….. b

…………….. a

…………….. b

 

Sarma (Sarmal)

…………….. a

…………….. b

…………….. b

…………….. a

 

Örüşük

…………….. a

…………….. b

…………….. a

…………….. b

…………….. c

…………….. b

…………….. c

 

KAVAL

Bir dereden kopardım

Bu incecik kamışı

Ve bir bıçakla yardım

 

Pek solgunsa da dışı

Sesinde gizli, berrak

Pınarların akışı:

 

Dinle, ne şakrıyor, bak!

 

Ali Mümtaz Arolat

 

4. Asonans: Dizelerde aynı ünlülerin ahenk sağlayacak şekilde sıkça tekrarlanmasıdır.

“Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?” dizesinde “a” ünlüsünün sık tekrarlanmasıyla asonans yapılmıştır.

 

5. Aliterasyon: Dizelerde aynı ünsüzlerin ahenk sağlayacak şekilde sıkça tekrarlanmasıdır.

Sokaktayım, kimsesiz bir sokak ortasında” dizesinde “k” ve “s” ünsüzlerinin sık tekrarlanmasıyla aliterasyonyapılmıştır.