Türk Dili ve Edebiyatı-TYT/AYT Kaynak Sitesi

Dilin İşlevleri Nedir, Özellikleri, Hakkında Bilgi…

Dilin İşlevleri

  1. Dilin göndergesel işlevi: Göndergesel iş­lev, dilin, nesnel bilgilerin aktarılması sırasında ka­zandığı işlevdir. Bu, başka bir ifadeyle dilin bilgi ver­me işlevidir. Öznel ifadelerin kullanılmadığı, objektif değerlendirmelerin yer aldığı her tür öğretici metinde dil, göndergesel işlevde kullanılır.
  2. Dilin heyecana bağlı işlevi: Bir metindeki iletiler, yazarın ele aldığı konuyla ilgili duygu ve he­yecanlarını dile getirmek amacıyla oluşturulmuşsa o metinde dil ağırlıklı olarak heyecana bağlı işlevde kullanılmıştır. Dilin göndergesel işlevinde nesnellik, heyecana bağlı işlevinde öznellik hâkimdir.
  3. Dilin alıcıyı harekete geçirme işlevi: Oku­yucuda tepki ve davranış değişikliği yaratmayı amaçlayan, okuyucunun bazı şeyleri yapmasını bazı şeyleri de yapmamasını isteyen iletilerin sıkça yer al­dığı metinlerde dil alıcıyı harekete geçirme işlevinde kullanılır.
  4. Dilin kanalı kontrol işlevi: Bir ileti, ileti­şimin devam edip etmediğini öğrenmek ama­cıyla düzenlenmişse dil, o iletide kanalı kontrol et­me işlevinde kullanılmıştır. Dilin kanalı kontrol işle­vinde, oluşturulan cümlelerin anlamsal içerikleri çok da önemli değildir. Bu cümlelerin kurulmasındaki asıl amaç, iletişimin devam edip etmediğini öğrenmektir. Bir telefon görüşmesinde geçen “Alo, beni duyuyor musun? Sesim geliyor mu? Beni dinle, uyuma!” gibi iletiler, dilin kanalı kontrol işlevine örnek gösterilebilir. Hiçbir metin hatta hiçbir iletişim, dilin, sadece kanalı kontrol işlevinden yararlanılarak oluşturulamaz.
  1. Dilin dil ötesi işlevi: Dilin dil ötesi işlevinde iletiler, dili açıklamak, dille ilgili bilgi vermek ama­cıyla düzenlenir. Dil bilim ve dil bilgisi konularının ele alındığı her tür öğretici metinde dil, çoğunlukla bu iş­levde kullanılır.
  2. Dilin şiirsel (poetik, sanat) işlevi: İmgeye ve kurmacaya dayalı metinlerde (edebî metinlerde) dil, çoğunlukla şiirsel işlevde kullanılır. Edebî metnin, edebî metin olmasının dışında önemli bir amacı yok­tur. Söz gelimi lirik anlatımla kaleme alınan bir şiirin amacı, o şiirin kendisidir. Bir edebî metnin gerçekli­ği, o metnin kendisindedir. Bu gerçeklik, kurmaca bir dünyanın ürünüdür. Dilin şiirsel işleviyle oluşturulan metinlerde kurmacanın egemen olması, bu metinler­deki iletilerin insandan, hayattan ve yaşanılan dünya­dan tümden soyutlandığını göstermez. Bu işlevde dil, insana özgü durumları sanatsal gerçekliğe dönüştür­mede bir araç olarak kullanılır. Burada karşımıza çı­kan gerçeklik, sanata özgü (sanatsal) gerçekliktir. Di­lin şiirsel işlevinin kullanıldığı metinlerde yazar/şair, okuyucuda estetik etkiler uyandırmak için dili istediği gibi kullanır, kendi özgün üslubunu oluşturmak için bir anlamda dili yeniden yaratır. Edebî sanatlardan, kar­şılaştırmalardan, çağrışım gücü yüksek kelimelerden yararlanarak imgeler oluşturur, kelimelere yeni an­lamlar yükler, kurmaca dünyalar yaratır.


Bunları da gezebilirsin.

blank

9.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – 1.Ünite- Yazım Kuralları-Online Test

9.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – 1.Ünite– Yazım Kuralları-Online Test