Fabllar, Fablların Özellikleri,Türk ve Dünya Edebiyatında Fablların Gelişimi

FABL

Kahramanları genellikle hayvanlar olan, sonunda bir ders verme amacı taşıyan, güldüren ve olaylar üzerinde düşündürmeyi amaçlayan anlatmaya bağlı edebî türdür.

FABLLARIN ÖZELLİKLERİ

  • Fabllarda hayvanlar konuşturularak intak(konuşturma) sanatından yararlanılır.
  • Aslında İnsanlar arasında yaşanabilecek olaylar hayvanlar, bitkiler veya cansız varlıklar arasında geçiyormuş gibi anlatılır.
  • Fabllarda İnsan dışındaki varlıklara İnsana alt birtakım özellikler yüklenir.
  • Fabllar hem nazım hem nesir şeklinde yazıya aktanlabillr.
  • Fabllarda adil olma, dostluğun önemi, dürüstlük, alçakgönüllülük, hatalan ba­ğışlayabilirle, cömertlik gibi evrensel değerler aşılanmaya çalışılır.
  • Fablların sonunda her zaman bir ahlak dersi verilmek istenir.
  • Fabllarda iletilmek istenen mesajlar özdeyiş ya da atasözü biçiminde olayın sonunda aktarılır.
  • Fabllar serim, düğüm, çözüm ve öğüt bölümlerinden oluşur.

FABLLARIN TARİHÎ GELİŞİMİ VE EDEBİYATTAKİ YERİ

A) TÜRK EDEBİYATINDA FABL

  • Türk edebiyatında İlk tabi örneği olarak 15.yy divan edebiyatı şairi Şeyhi‘nin kaleme aldığı “Harname” adlı eser kabul edilir.
  • Bu eserde Şeyhi İnsanların huylarını ve hırslarını eşek ve öküzler İle sembol-leştlrmlştlr.
  • Tanzimat Dönemi’nde Şlnasl La Fontalne’den tercümeler yapmış hatta Ahmet Mithat Etendi Kıssadan Hisse adlı eserinde Fransız yazar La Fontaine’den yap­tığı tabi çevirilerine yer vermiştir.
  • Tanzimat Dönemi’nde Nabizade Nazım “Bir Sansar İle Horoz ve Tavuk” adlı bir eser kaleme almıştır.
  • Cumhuriyet Dönemi’nde Orhan Veli Kanık, Ali Ulvi Elöve gibi sanatçılar da tabi çevirileri yapmıştır.

B)  DÜNYA EDEBİYATINDA FABL

  • Dünya edebiyatında İlk fabl örneğinin Hint edebiyatında Beydeba tarafından kaleme alınan “Kelile ve Dimne” olduğu kabul edilmektedir..
  • Beydeba’nın MÖ 300’lü yıllarda eseri Hint Hükümdarı Debşelen ve sunduğu bilinmektedir. Eserin kahramanları Kelile ve Dinme adlarında iki çakaldır. Bu eserde Kelile, dürüstlüğü ve açık sözlülüğü; Dinme ise iftira ve yalanı tem­sil eder. Beydeba, zulmü İle tanınmış Hint Hükümdarı Debşelem’i hayvan hikâyeleri yoluyla uyarmak ve ona doğru yönetim yolunu göstermek istemiştir.
  • Şeyh Sadi’nin 13.yy.da kaleme aldığı “Gülistan” adlı eser de fabl türünün önemli örneklerinden biri olarak kabul edilir.
  • Batı edebiyatında Aisopos (Ezop) ilk fabl yazarı olarak kabul edilir.
  • Batı edebiyatında bu türde tanınmış bir diğer sanatçı Fransız yazar La Fontaine’dir.
  • La Fontaine’nin eserlerinden bazıları şunlardır:
  • Ağustos Böceği ile Karınca , Karga ile Tilki ,Kurt ile Kuzu Tavşanla Kaplum­bağa , Kurt ile Köpek , Tilki ile Leylek Horoz ile Tilki, Kedi İle Fareler, Kurt ile Leylek .Tarla Faresi ile Kent Faresi, Kurbağa ile Korkak Tavşan…