Metin Nedir, Özellikleri, Bağdaşıklık, Bağlaşıklık…

Metnin Tanımı ve Özellikleri

Metin, bir yazıyı biçim, anlatım ve noktalama özellikleriyle oluşturan sözcük­lerin bütünüdür; dille değişik düzeylerde iletişim kurmanın aracıdır. Metnin niteliğini, anlatma ve anlaşmanın amacı belirler. Verilmek istenen mesaja gö­re metin oluşturulur. Bu mesaj, metnin türünü, boyutunu, anlatım biçimini ve dil özelliklerini belirler. Bu belirlemede hitap edilen kitlenin özellikleri de be­lirleyici bir unsurdur.

  • Metin, belirli bir iletişim bağlamında, bir ya da birden çok kişi tarafından sözlü ya da yazılı olarak üretilen anlamlı bir yapıdır.
  • Metin, dille çok farklı düzeylerde iletişimde bulunmak amacıyla cümleler­le oluşturulan anlatma ve anlaşma aracıdır.
  • Metnin oluşumunda sesten paragrafa dil birimleri kullanılır.
  • Metinde cümlelerin arka arkaya anlamsal bir bağlantı kurularak sıralanma­sından paragraflar oluşur.
  • Paragrafta bir ana fikir etrafında sıralanmış cüm­leler bulunur.
  • Metinde paragraflar, düşünce birimidir. Bir paragraftan diğerine geçerken dil, düşünce ve anlam birliği sağlanır.
  • Metinde paragraflar anlatılan konunun boyutuna göre uzunluk ya da kısa­lık gösterir. Paragrafların bir araya gelmesinden de bir metin (makale, fık­ra, söyleşi, deneme, hikâye, roman vb.) oluşur.
  • Her metnin bir ana düşüncesi vardır. Metinde ana düşünceyi destekleyen yardımcı düşünceler paragraflarda dile getirilir. Ana düşünce metinde bir cümle olarak belirtilebileceği gibi yazının bütününden de çıkartılabilir.
  • Metin giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur.

Metinde temel iki ilişki ağı vardır:

Bağlaşıklık: Metni oluşturan sözcük ve cümlelerin dil bilgisi kurallarıyla bir­birine bağlanmasına bağlaşıklık denir. Bir metinde; ek, kelime ve kelime grup­ları gibi dil öğelerinin dil bilgisi kurallarına uyularak yan yana getirilmesi, cüm­lelerin oluşturulmasıdır.

Bağdaşıklık: Metni meydana getiren parçalar arasındaki anlam ilişkisine bağ­daşıklık adı verilir. Kelimelerin yeni bir anlam ifade etmek için yan yana ge­lerek oluşturdukları söz gruplarına bağdaştırma denir.

Metnin anlaşılabilir ve tutarlı olması bu ilişkiler ağının niteliği ile yakından il­gilidir. Her metin, ayrı bir yapıdır. Bir metni oluşturan bütün parçalar metnin tamamıyla bir anlam ve değer kazanır. Metni oluşturan parçalar arasındaki ilişki ağını belirlemek ve sorgulamak metnin amacını ortaya koymaya yar­dımcı olur. Bu nedenle bir metni oluşturan parçalar arasındaki ilişkiyi belirle­me ve açıklama çok önemlidir.

error: Maalesef! İçerik kopyalanamaz.