Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi

Şiir ve Düzyazı Türleri – 2

ŞİİR VE DÜZYAZI TÜRLERİ – 2

1.  1884 yılında doğan Halide Edip, Milli edebiya­tın ünlü kadın romancısıdır. Oldukça yalın bir dili vardır. İlk romanlarında güçlü kadın tipleri yaratmıştır. Kurtuluş Savaşı’nı, Doğu — Batı kül­tür farklılıklarını romanlarında işler. Kimi yapıt­larında, Pan-Türkizm çizgisinde olduğu görülür. “Ateşten Gömlek, Vurun Kahpeye” önemli ro­manlarıdır.

Yukarıdaki  yazının  türü,  aşağıdakilerden hangisidir?

A) Eleştiri                               B) Otobiyografi

C) Deneme                             D) Biyografi

E) Anı

 

2. Önemli kişilerin yıkımlarını konu alır. Çatışma, tutkusal gerilim en önemli motiflerdir. Çözümü gerçekleştirecek olay, bu motiflerden doğar. Dil mükemmeldir, akıl ve mantık ön plandadır. Sophokles’in “Kral Oidipus” ve “Elektra” adlı eserlerini bu türe örnek verebiliriz. Üç birlik ku­ralı değişmez özelliğidir.

Parçada sözü edilen tiyatro türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tragedya                               B) Komedya

C) Dram                                      D) Melodram

E) Epik tiyatro

 

3.  Özgürce seçilen bir konuda gelişen, düşünsel boyutlar içeren bir düzyazı türüdür. Bu türde ya­zar, karşısında bir okuyucu olduğunu hesaba katmaz, bir yazarımıza göre o, “ben” den yola çıkar. Yazar, asla kanıtlamalara gitmez, yoru­mu okuyucuya bırakır. Suut Kemal Yetkin, Sa­bahattin Eyüboğlu edebiyatımızda bu türün temsilcileri sayılabilir.

Parçada sözü edilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fıkra                                  B) Makale

C) Eleştiri                                               D) Deneme

E) Röportaj

 

4.  Divan edebiyatındaki mersiyenin karşılığı Halk edebiyatında -— adını alır. Yine Divan edebiya­tındaki hicviyenin karşılığına Halk edebiyatında -— denir.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

A)   Ağıt, koçaklama

B)   Güzelleme, taşlama

C)   Ağıt, güzelleme

D)   Taşlama, destan

E)   Ağıt, taşlama

 

5.  Ünlü bir şairin şiirine karşı başka bir şair ta­rafından aynı ölçü ve uyakla yazılmış şiire ne ad verilir?

A) Nazire                                B) İnşa

C) Tezkire                               D) Münşeat

E) Mersiye

 

6.    Aşağıdakilerden  hangisi,  parantez  içinde belirtilen şiir türünün bir özelliği değildir?

A)   Kahramanlık şiiri diye bilinir; bir milletin ha­yatını yakından ilgilendiren tarihi olayları di­le getirir. (Epik şiir)

B)   Akıldan çok duygulara seslenen, insanda bir güzellik hissi uyandırmaya çalışan şiir türüdür. (Lirik şiir)

C)   Acıklı ve üzüntü verici olayları konu edinir; manzum olarak yazılan tiyatrolarda söz ko­nusudur. (Didaktik şiir)

D)   Tabiat, kır hayatı ve çobanlarla ilgilidir; ço­banlar ve çobanların hayatındaki ilginç olayları ele alır. (Pastoral şiir)

E)   Toplum hayatında aksayan yönleri, düzen­sizlikleri güldürü öğesini de katarak dile ge­tiren şiirlerdir. (Satirik şiir)

7.             I. Bir yazarın veya kişinin o güne ait duygularını, düşüncelerini, tarihini de belirterek or­taya koyan yazı türüdür.

II. Bir yazarın günlük aktüel olaylarla ilgili duy­gu ve düşüncelerini, okuyucuyla konuşur­casına anlattığı yazılardır.

III. Gezilip görülen yerlerin ve onlarla ilgili izle­nimlerin anlatılmaya çalışıldığı düzyazı çe­şididir.

IV.  Kahramanları, olağanüstü varlıklar olan, bi­linmeyen bir yerde tamamen hayal ürünü olayların anlatıldığı sözlü edebiyat türüdür.

Yukarıda numaralanmış cümlelerde, aşağı­daki düzyazı türlerinin hangisinden söz edil­memiştir?

A)       Masal

B)       Sohbet

C)       Gezi

D)       Günlük

E)      Hikâye

 

8.    Aşağıdaki sınıflandırmaların hangisinde yanlışlık yapılmıştır?

A)   Gazel      aruz      beyit      aa-xa-xa…

B)   Koşma    hece      dörtlük   abab-cccb…

C)   Mesnevi aruz       beyit      aa-bb-cc-dd…

D)   Rubai      hece      dörtlük   aaxa

E)   Mani       hece     dörtlük   aaxa

 

9.   Divan edebiyatına Türklerin kazandırdığı dört dizelik bir nazım biçimidir. Uyak düzeni (aaxa) mani ve rubaiyle benzeşir. Rubaiyle konu bakı­mından da ortaklığı vardır. En tanınmış şairi Kadı Burhanettin’dir.

Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden söz edilmektedir?

A) Şarkı                                                  B) Tuyuğ                C) Kıta

D) Murabba                            E) Mani

 

10.  Aşağıdakilerden hangisi “rubai”nin özellikle­rinden biri değildir?

A)   Dört mısradan oluşur ve kendine özgü ka­lıpları vardır.

B)   Kafiye düzeni, aaxa şeklindedir.

C)   Edebiyatımıza Arap edebiyatından geçmiştir.

D)   Türk edebiyatında XIV. yüzyıldan itibaren yazılmaya başlanmıştır.

E)   Felsefi düşünceler, nükteli tasavvufi kav­ramlar, ele aldığı konular arasında yer alır.

 

11. Sanatın yalnızca bir süs varlığı olarak ele alın­dığı Divan edebiyatında aşırı bir yabancılaşma görülür. Sanatın yaşamın bir parçası olarak ka­bul edildiği halk şiirinde ise bütün örnekler, kuş­lar, sevgililer, yerlidir, Anadolu’dur. Çünkü Halk ozanı duyduğunu değil gördüğünü anlatır şiirin­de. Halk ozanının şiirinde Divan şairlerinin do­ğadışı varlıklarını göremeyiz. Sözgelimi, Halk şiirinde atmaca tavuğu yer, pilici kapıp uçar. Di­van şiirinde ise güzelin sözleri olan doğan, se­venin gönlünü avlar.

Yukarıdaki parça aşağıdaki yazı türlerinin hangisinden alınmış olabilir?

A) Fıkra                                  B) Makale               C) Biyografi

D) Röportaj                            E) Sohbet

 

12.   Aşağıdaki dizelerden hangisi tümüyle Âşık edebiyatı ürünlerinin adlarıdır?

A)   Destan, koşma, nutuk, varsağı

B)   Koşma, varsağı, destan, deme

C)   Deme, semai, koşma, varsağı

D)   Destan, varsağı, semai, koşma

E)   Semai, devriye, nefes, destan

13. Aşağıdakilerden hangisi, gezi yazısının özelliklerinden biri değildir?

A)   Gezilen yerleri tarih, coğrafya, kültür vb. açılardan yansıtır.

B)   Amaç, okuyucuyu gezilen yer hakkında bil­gilendirmektir.

C)   Sıradan bir olayı bile bilimsel bir dille yansıtır.

D)   Gözlemleri  aktarırken  hayal  unsurlarına pek yer vermez.

E)   İnsanda gezme, görme duygusunu uyandırır.

www.dersimizedebiyat.org

Edebiyat / Dil ve Anlatım Kaynak Sitesi

 

 

 

CEVAPLAR

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

D A D E A C E D B C B D C

 

Bunları da gezebilirsin.

Türk ve Dünya Edebiyatında Yazılmış İlk Romanlar

Türk ve Dünya Edebiyatında Yazılmış İlk Romanlar Edebiyatımızdaki ilk çeviri roman Yusuf Kamil Paşa – …