Cumhuriyet Dönemi Şiirinde Ortaya Topluluklar, Özellikleri, Temsilcileri…

Cumhuriyet Dönemi Şiirinde Ortaya Topluluklar, Özellikleri, Temsilcileri

SAF ŞİİR ANLAYIŞI

Özellikleri
• İmgeye, sanatlı söyleyişe yer verilir.
• “Sanat sanat içindir” anlayışı hakim­dir.
• Bireysellik, gizemcilik, simgecilik, ruh, masal, rüya, aşk, doğa gibi lirik temalar işlenir.
• Duygu ve çağrışımlara yer verilir.
• Sözcüklere yan ve mecaz anlam yüklenir.
• İç ahenk, ses, musiki ve şekil güzelli­ği önemlidir.
• Sembolizm akımının etkisi görülür.
• Şiire özgü düşsel bir âlem vardır.
• Didaktizm ve ideoloji yoktur, estetik haz uyandırmak esastır.
• Anlaşılmak için değil, duyulmak ve hissedilmek için şiir yazılır.  
SanatçılarıZiya Osman SabaVasfi Mahir Kocatürk  • Sabri Esat Siyavuşgil  • Muammer Lütfi Bahşi  • Cevdet Kudret Solok  • Yaşar Nabi Nayır  • Kenan Hulusi Koray
Ahmet Hamdi Tanpınar  • Ahmet Muhip Dıranas  • Necip Fazıl Kısakürek  • Cahit Sıtkı Tarancı  • Fazıl Hüsnü Dağlarca  • Behçet Necatigil  • Asaf Halet Çelebi  • Sedat Umran

MİLLÎ EDEBİYAT ANLAYIŞINI YANSITAN ŞİİR

Özellikleri
• Şiirde temel konu olarak “memle­ket” i ele aldılar.
• Millî ve yerel unsurlara yer verdiler.
• Tarih, kahramanlık ve Kurtuluş Savaşı’yla ilgili konular işlediler.
• Anadolu insanının duyarlılığını ele aldılar.
• Halkın günlük konuşma dilini kul­landılar.
• Halk şiiri nazım biçimlerinden ya­rarlandılar.
• Hece ölçüsü ve dörtlük nazım biri­mini kullandılar.
• Millî romantik bir tutum sergilediler.
• Beş Hececiler topluluğu bu anlayış­ta önemli yer tutar.
Faruk Nafiz ÇamlıbelEnis Behiç Koryürek  • Halit Fahri Ozansoy  • Orhan Seyfi OrhonYusuf Ziya Ortaç
Kemalettin Kamu  • Orhan Şaik Gökyay  • Arif Nihat Asya  • Ahmet Kutsi Tecer  • Cahit Külebi  • Bekir Sıtkı Erdoğan  • Behçet Kemal Çağlar  • Zeki Ömer Defne  • Ömer Bedrettin Uşaklı  • Bedri Rahmi Eyüboğlu  • Şükufe Nihal Başar  • Mithat Cemal Kuntay  • Halide Nusret Zorlutuna  • Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu

TOPLUMCU EĞİLİMLERİ  YANSITAN ŞİİR (1923 – 1960)

Özellikleri
• Ölçü, uyak, nazım biçimi, dörtlük, bent gibi biçimsel unsurlar yoktur.
• Temelinde ideoloji ve öğreticilik vardır.
• Toplumcu gerçekçi anlayışla geniş kitlelere hitap edilir; köy, halk, işçi kavramları etrafında şekillenir.
• Dilin kalabalıkları harekete geçirme işlevinden yararlanılır.
• Şiirde görsellik, karmaşık biçimler ve teknikler vardır.
• Dizelerde, paralellik, simetrik akışlar, kırılmalar, dalgalanmalar vardır. • Materyalist ve Marksist bir dünya görüşü hakimdir.
• Rus şair Mayakovski’nin etkisi vardır.
• Fütürizm akımının etkisi vardır. • İkinci Dünya Savaşı’nın getirdiği ekonomik sıkıntıları eserlerine yan­sıttılar.
SanatçılarıNazım Hikmet RanRıfat IlgazAttila İlhanAhmed ArifArif DamarH. Hüseyin Korkmazgil

GARİP HAREKETİ(I. YENİ) (1940-1950)

Özellikleri
• Geleneksel şiire, eski şiire karşı çıktı­lar.
• Şiiri, biçimsel özelliklerden kurtarıp ölçüsüz, uyaksız şiir yazdılar.
• Serbest ölçüyü kullandılar.
• Süslü, şairane söyleyişten kaçın­dılar.
• Sade dile, halk söyleyişine yer verdiler.
• Gündelik konuları, sıradan insan­ları işlediler.
•Toplumsal aksaklıkları mizahi, nükteli bir dille aktardılar.
• Sürrealizm akımından etkilendiler.
• Şiirlerini “Garip” adlı şiir kitabında topladıkları için “Garipçiler” olarak anıldılar.
SanatçılarıOrhan Veli KanıkMelih Cevdet AndayOktay Rifat Horozcu

İKİNCİ YENİ ŞİİRİ(1950-1965)

Özellikleri
• Birinci Yeni’ye tepki olarak doğmuştur.
• Serbest ölçüyü kullandılar.
•Anlamdan ziyade söyleyişe, imgeye ve söz sanatlarına önem verdiler.
• Konu, öykü ve olayı şiirin bünyesinden attılar.
• Kapalı ve soyut bir anlatımı tercih et­tiler.
• Günlük konuşma dilini dışladılar.
• Bireyin kendine ve topluma yabancılaş­ması, bunalım ve yalnızlığı işlediler.
•Bilinçaltına eğilerek her türlü sınırlayıcı­lıktan kaçındılar.
• Duygu ve çağrışımdan yararlandılar.
• Konuşma diline, halk diline sırt çevir­diler.
• Aydın bir okuyucu kitlesine seslendiler.
Sürrealizm, dadaizm ve egzistansiya­lizmden etkilendiler.
SanatçılarıCemal SüreyaEdip CanseverEce Ayhan Turgut Uyarİlhan BerkÜlkü Tamer

1960 SONRASI TOPLUMCU EĞİLİMLERİ YANSITAN ŞİİR

Özellikleri
• Umut, direnme, sorgulama ve gelece­ğe inanç temalarını işlediler.
• Politik, sosyal mesajlar vererek slogan üslubunu kullandılar.
• İdeolojik tavır takındılar, Marksist bir söylem geliştirdiler.
• Kendilerini toplumun sözcüsü olarak gördüler.
• Biçimden çok içeriğe önem verdiler.
• Anlatımda açıklığı önemseyerek so­mut şiire yöneldiler.
• Serbest ölçü geleneğini sürdürdüler.
Sanatçılarıİsmet ÖzelAtaol BehramoğluNihat BehramSüreyya BerfeRefik DurbaşCeyhun Atuf KansuKemal ÖzerCan YücelGülten AkınÖzdemir Asaf

1980 SONRASI ŞİİR

Özellikleri
• Geleneksel ve modern şiirin anla­tım olanaklarından yararlandılar.
• Bireysel sorunlardan ve toplumsal hareketlerden yola çıkarak gerçek­liği irdeleyen, imgeye ve metafora dayalı bir şiir ortaya koydular.
• Görünür gerçekliğin yanı sıra gizli olanı yakalamayı esas alan hem açık hem kapalı bir şiir geliştirdiler.
• Mistisizmi, gizemciliği ve toplum­sal sorunları gerçekliğin ötesine geçerek anlatmaya çalıştılar.
• İkinci Yeni’ye özgü imge ve çağ­rışıma dayalı bir anlatım tercih ettiler.
• Kapalı ve karmaşık bir anlatım seçtiler.
• İçerikten çok, biçim ve söyleyişe önem verdiler.
• Şiiri düzyazıya yaklaştırdılar.
SanatçılarıHaydar ErgülenHüseyin AtlansoyMurathan MunganEnis BaturTurgay FişekçiÜmit Yaşar Oğuzcan

DİNÎ DEĞERLERİ, GELENEĞE DUYARLIĞI VE METAFİZİK ANLAYIŞI YANSITAN MODERN ŞİİR

Özellikleri
• Bir kısmı Garip hareketine karşı çıkarken bir kısmı bu hareketin deneyiminden yararlandı.
• Bireysel bir şiir ortaya koymaya çalıştılar.
• Serbest nazım geleneğini devam ettirdiler.
• Bazıları şairaneliğe önem vererek anlam kapalılığına yöneldi.
• Okumuş zümre ile halkın zevkini bir potada birleştirdiler.
Hisarcılar
• Hisarcılar, Batı’ya karşı millî ve ma­nevi değerleri savundular.
• Geleneğe aykırı düşmeden yeni­likçi tavır sergilediler.
• Edebiyatın dili yaşayan Türkçe ol­malıdır, görüşünü savundular.
Sanatçıları
Sezai KarakoçErdem BeyazıtCahit ZarifoğluNurullah GençEbubekir EroğluNuri PakdilA. Vahap AkbaşArif Ay
Hisarcılar (1950)Mehmet Çınarlıİlhan GeçerMustafa Necati KaraerYavuz Bülent BakilerMunis Faik OzansoyGültekin Samanoğlu

CUMHURİYET DÖNEMİ HALK ŞİİRİ

Özellikleri
• Saz eşliğinde şiir söyleme gelene­ğini devam ettirdiler.
• Şairlerin çoğu usta-çırak ilişkisiyle yetiştiler.
• Geleneksel konuların yanında güncel konuları da işlediler.
• Önceki dönemlere göre daha sade bir dile şiir söylediler.
• Hece ölçüsü ve dörtlük nazım biri­mi kullandılar.
• Âşık Veysel bu dönemin en önemli şairi kabul edilir.
SanatçılarıÂşık Veysel ŞatıroğluÂşık ReyhaniÂşık Murat ÇobanoğluÂşık Şeref TaşlıovaÂşık Mahzuni ŞerifÂşık FeymaniÂbdurrahim KarakoçNeşet ErtaşÂşık DaimiAli İzzet ÖzkanDavut SulariSefil Selimi

 

error: Maalesef! İçerik kopyalanamaz.